Masaldan Erdeme
Çocuklarda ekran süresi kaç saat olmalı? Yaşa göre öneriler
Ebeveynler için ekran süresi rehberi · Güncelleme:
Kısa cevap: Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre 1 yaşından küçüklere ekran önerilmez; 2 yaşında ve 3–4 yaşta hareketsiz ekran süresi günde en fazla 1 saat olmalı, daha azı daha iyidir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) de süre kadar içeriğin kalitesine ve ekranın bir yetişkinle birlikte kullanılmasına dikkat çeker. Pratikte işe yarayan üç şey: süreyi değil sayıyı sınırlamak (“bugün iki masal”), ekransız sesli dinlemeyi tercih etmek ve uyku öncesini ekrandan korumak. Masaldan Erdeme’de her çocuk profili için günlük masal sınırı konur; sınır dolunca yeni masal ebeveyn kapısı ister.
Yaşa göre ekran süresi: WHO önerileri
| Yaş | Hareketsiz ekran süresi | Onun yerine |
|---|---|---|
| 1 yaşından küçük | Önerilmez | Bir yetişkinle kitap okumak, hikâye dinlemek, yerde oyun |
| 1 yaş | Önerilmez | Günde en az 180 dakika hareketli oyun |
| 2 yaş | En fazla 1 saat; daha azı daha iyi | Birlikte okuma ve hikâye anlatma |
| 3–4 yaş | En fazla 1 saat; daha azı daha iyi | Günde en az 180 dakika hareket, bunun 60 dakikası tempolu |
WHO, 5 yaş altı için ekran başında hareketsiz geçen süreyi azaltmayı, uyku düzenini korumayı ve boş zamanda bir büyükle okuma, hikâye anlatma, şarkı ve yapboz gibi ekransız etkinlikleri önerir. WHO rehberi 5 yaş altını kapsar; daha büyük çocuklar için AAP tek bir dakika sınırı yerine ailenin kendi medya planını yapmasını ve ekranın uykuyu, hareketi ve aile zamanını yerinden etmemesini önerir.
Süre mi, içerik mi?
Aynı 20 dakika çok farklı olabilir: arka arkaya akan kısa videolar, otomatik oynatma ve reklamlarla dolu bir akış mı, yoksa başı ve sonu olan, bir güzel huyla biten ve anne-babayla birlikte dinlenen bir masal mı? AAP bu yüzden içeriğin kaliteli olmasını, çocuğun gün içinde oynama, okuma ve hareket etme fırsatı bulmasını ve ekranın mümkün olduğunca birlikte kullanılmasını öne çıkarır. Ekran süresini hesaplarken şunlara bakın:
- Sonu var mı? Bitince kendiliğinden bir sonrakine geçen içerik, süre sınırını anlamsız kılar.
- Reklam ve satın alma var mı? Çocuğa bir şey satmaya çalışan ekran, süresi kısa olsa da kaliteli değildir.
- Ekrana bakmak şart mı? Sesli masal gibi dinlenebilen içerik, ekranı kapatıp kulağa bırakılabilir.
- Birlikte mi? Yanında bir büyük olduğunda çocuk izlediğini soru sorarak anlamlandırır.
Neden dakika değil, masal sayısı?
“20 dakika” sınırı çoğu zaman masalın en heyecanlı yerinde biter ve ağlamayla sonuçlanır. “Bugün iki masal” ise çocuğun anlayabileceği bir kuraldır: her masalın bir sonu vardır, sınır da orada gelir. Masaldan Erdeme’deki masalların çoğu 10 dakikanın altındadır, bu yüzden masal sayısı süreyi de kendiliğinden sınırlar.
Masaldan Erdeme’de günlük masal sınırı nasıl çalışır?
| Kural | Açıklama |
|---|---|
| Profil başına | Her çocuk profilinin kendi günlük sınırı vardır; ebeveyn alanından ayarlanır. |
| Yeni masal sayılır | O gün ilk kez açılan her farklı masal bir sayılır. Aynı gün aynı masalı tekrar dinlemek sınırdan düşmez. |
| Sınır dolunca | Yeni bir masal açmak için ebeveyn kapısı (toplama sorusu ve PIN) gerekir; isterseniz bir masala izin verirsiniz. Son masalın bitiş ekranı “iyi geceler” der. |
| Sıfır sınır | Sınırı 0 yaparsanız her yeni masal önce size sorulur. |
| Gece yarısı sıfırlanır | Sayaç her gün yerel saatle gece yarısı yenilenir; cihazın saatini geri almak sayacı sıfırlamaz. |
Uygulamada reklam, dış bağlantı ve çocuğun erişebildiği satın alma yoktur; ayrıntılı kontrol listesi reklamsız çocuk uygulaması rehberinde.
Ekran süresini azaltmanın beş pratik yolu
- Ekranı kulağa çevirin. Masalı birlikte seçin, sonra ekranı kapatıp sesli dinleyin. iPhone ve iPad’de anlatım ekran kilitliyken de sürer (sesli masal rehberi).
- Sabit bir masal saati. “Akşam yemeğinden sonra bir masal” gibi bir rutin, gün boyu süren pazarlığı bitirir.
- Uyku öncesi son ekran masal olsun. Yatmadan önceki son 30–60 dakikayı hareketli videolardan arındırın; sakin bir uyku masalı yeterli (uyku masalı rehberi).
- Sofrada ve yatakta ekran yok. Ekransız alanlar, sınırı çocuğun gözünde doğal kılar.
- Masaldan sonra ekransız bir soru. “Sen olsan ne yapardın?” Masalı ekrandan hayata taşır.
Kaynaklar
- WHO — To grow up healthy, children need to sit less and play more (2019); 5 yaş altı fiziksel aktivite, hareketsiz davranış ve uyku rehberi
- AAP — Screen Time Limits for Young Children; Family Media Plan
Bu yazı genel bilgi içindir; çocuğunuzun gelişimiyle ilgili sorularda çocuk doktorunuza danışın.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda ekran süresi kaç saat olmalı?
Dünya Sağlık Örgütü 1 yaşından küçüklere ekran önermez; 2 yaşında ve 3–4 yaşta hareketsiz ekran süresi günde en fazla 1 saat olmalı, daha azı daha iyidir. Daha büyük çocuklarda ekranın uykuyu, hareketi ve aile zamanını yerinden etmemesi esas alınır.
3 yaşındaki çocuk günde kaç dakika ekran izlemeli?
WHO’ya göre 3–4 yaşta hareketsiz ekran süresi günde en fazla 60 dakika olmalı ve daha azı daha iyidir. Bu sürenin kaliteli, reklamsız ve mümkünse bir büyükle birlikte geçmesi önerilir.
Sesli masal ekran süresine dahil mi?
Ekrana bakmadan dinlenen sesli masal, video izlemekten farklıdır: çocuk hayal kurar ve dinler. Masalı seçtikten sonra ekranı kapatıp yalnızca sesi dinletmek ekran süresini azaltmanın kolay bir yoludur.
Masaldan Erdeme’de ekran süresi sınırı var mı?
Evet, dakika yerine masal sayısıyla: her çocuk profili için günde kaç yeni masal açılabileceğini ebeveyn alanından belirlersiniz. Sınır dolunca yeni masal için ebeveyn kapısı (toplama sorusu ve PIN) gerekir.
Günlük sınır dolunca çocuk aynı masalı tekrar dinleyebilir mi?
Evet. O gün açılmış bir masalı tekrar dinlemek sınırdan düşmez; yalnızca yeni bir masal açmak için ebeveyn onayı gerekir.
İlgili rehberler
Reklamsız çocuk uygulaması
8 maddelik ebeveyn kontrol listesi.
Sesli masal dinle
Ekranı kapatıp dinlenen masallar.
Uyku masalı
Uyku öncesi rutin ve masal seçimi.
Uygulama ve masal kütüphanesi ücretsizdir; masal oluşturma (ayda 10) ve çevrimdışı indirme Premium’a dahildir. Her ay bir özel masal ücretsizdir.